Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna

Powieść historyczna oparta na biografii Elżbiety z Bośni, matki królowej Jadwigi. Elżbieta - dumna i uparta królowa Węgier i niekoronowana władczyni Polski. Wiodła życie w cieniu męża, świekry i córek. Kochana przez kilku, nienawidzona przez wielu, do dziś wzbudza gorące spory i liczne kontrowersje. Uparta, choć nie zawsze konsekwentna w działaniu. Zbrodnia i zdrada były jej dobrze znane.
Walczyła o córki jak lwica, o władzę jak wilczyca. Kochała i nienawidziła namiętnie, lecz nie była szczęśliwa w miłości. Nam, Polakom, dała niezwykłą królową - Jadwigę. Tragiczne losy Elżbiety są kanwą dla historycznych wydarzeń, jakie wstrząsnęły w tamtych czasach Europą i Polską.

Węgry kształtem przypominają langosza, a plan tej podróży był prosty: objechać kraj wzdłuż granic, czyli objeść go jak langosza od krawędzi. Pierwsze ugryzienie to Fertöd i odrobina luksusu w pałacu Esterházych, węgierskim Wersalu, a potem kolejne kęsy wzdłuż siedmiu granic, aż do ostatniego w Györ i pożegnania z krajem nad paprykarzem z ziemniaków z kiełbasą. A po drodze między innymi zagadka skradzionej głowy Josepha Haydna, grób serca, jelit i wątroby Sulejmana Wspaniałego, cygańskie Gilvánfa, Hercegszántó z wielką blaszaną Matką Boską, Äsotthalom z domem pamięci najsłynniejsze- go węgierskiego rozbójnika i przystanki w kąpieliskach.

Pomysł na Gulasz z turula wpadł mi do głowy dziesięć lat temu w buda- peszteńskich łaźniach. Myślałem wtedy, że będzie to moja jedyna książka o Węgrzech, w której nie tylko rozliczę się ze swoimi sprawami rodzinnymi, ale też przekażę polskim czytelnikom garść wiedzy o kraju, z którego pochodził mój ojciec. Minęło kolejne kilka lat i pojąwszy, że mam coś jeszcze do dodania, napisałem Czardasz z mangalicą, który opowiada o moich peregrynacjach po węgierskiej prowincji. Langosz w jurcie jest ostatnią książką z tego cyklu, domknięciem trylogii - opowieścią o węgierskich pograniczach.
[Krzysztof Varga]

Wydana w 1986 roku Pamięć była wielkim wydarzeniem literackim. Rok po węgierskiej edycji książka ukazała się w Niemczech, gdzie stała się wysokonakładowym bestsellerem, później tłumaczono ją na niemal wszystkie języki europejskie. Gdy opublikowano ją w USA, Susan Sontag, ówczesna prezes amerykańskiego Pen Clubu, nazwała to dzieło "najlepszą powieścią naszych czasów i jedną z najlepszych powieści XX wieku".

W Pamięci Nádas wraca do największych traum węgierskiej historii, mroków stalinizmu i dramatu powstania 1956 roku. Alinearna opowieść łączy trzy przeplatające się wątki: historię bohatera-narratora rozgrywającą się w Berlinie Wschodnim w latach 7o., wątek z lat 50, opisujący dzieciństwo bohatera oraz "fikcję w fikcji" mającą miejsce w końcu XIX wieku.